İlkay Tarım'a Hoş Geldiniz!
+90 (266) 762 22 11
Toprak Analizlerinin Önemi

Toprak Analizlerinin Önemi

Toprak ve bitkilerin bir canlı olduğunu unutmamalıyız. Nasıl insanların hayatlarını sürdürmeleri için beslenmeye ihtiyaçları varsa bitkilerinden hayatlarını devam ettirmeleri ve verim vermeleri için ihtiyacı olan besin maddelerini topraktan veya dışarıdan desteklerle sağlamaları gerekmektedir.

Toprak analizlerinin amacı; topraklarda bulunan bitki besin maddesi miktarlarını tespit etmek suretiyle o topraklarda yetiştirilecek bitkilerin isteği olan besin maddelerinin toprak yapısı ve şartlarına uygun hangi dönemde hangi gübre cins ve miktarlarını ortaya koymaktır. Doğru bir gübreleme ancak toprak yapısının ve şartlarının, bitkinin isteği olan gübre cins ve miktarını bilmek ve bu gübreleri en uygun zamanda toprağa uygulamakla yapılabilir. Bunun için belli miktardaki tarla toprağı bu amaçla kurulmuş laboratuvarda kimyasal yollarla analiz edilerek toprak strüktürü, toprak tekstürü ve içerisindeki bitki besin maddeleri miktarları bulunur. Böylece o toprakta yetiştirilecek bitkinin uygun olup olmadığı, büyümesi ve iyi bir ürün vermesi için hangi besin maddelerinin eksik olduğu tespit edilir.

Toprak Örneği Alma Şekli:

Toprak örneği almak için arazide 30-50 adımda zigzag şeklinde bir nokta belirlenerek arazi büyüklüğüne göre noktalar arası mesafe ve sayısı değişerek toprak numuneleri alınır. Numune alımında sonda burgu ve bel kürek gibi araçlar kullanılır. Toprak örnekleri tarlanın, meyve bahçesinin veya seranın bir ucundan diğerine uzanan düz bir hat üzerinden alınmayıp şekilde gösterildiği gibi zig -zag bir çizgi üzerinde 30-50 adımda bir alınmalıdır. Tek yıllık tarla bitkileri veya sebze yetiştirilecek alanlardan toprak örneği alınırken zig-zag hattın köşelerindeki her noktada V harfi şeklinde 30 cm. derinliğinde çukur açılır.,daha sonra bu çukurun bir yüzeyi düzeltilerek bu yüzeyden 3-4 cm kalınlığında bir toprak dilimi alınır.

Alınan topraklar bir plastik kovada biriktirilir. Yetişmiş  Meyve bahçeleri ve bağlardan 0-30 cm ve 30-60 cm olmak üzere iki farklı derinlikten yukarıda açıklandığı şekilde toprak alınır. Alınan bu topraklar farklı iki plastik kovada biriktirilir. Her noktadan aynı şekilde alınan toprak örnekleri kova içerisinde iyice karıştırılır. Bu karışımlardan en fazla 1,5 kg toprak örneği iri taş, sap, çöp ve diğer yabancı maddelerden temizlenerek alınır, etiketlenerek bir torbaya konulur ve vakit geçirilmeden laboratuvara ulaştırılır.

Çok yıllık bitkilerde genellikle 0-20, 20-40, cm derinlikleri içinde yapılarak bu örnekler 3 ayrı parçada toprak alınarak etiketlenir. Bu örnekler çeşitli tipte burgularla alınabileceği gibi tarlada bu derinliklere kadar bir çukur (boy çukuru) kazılarak bu çukurun düzgün bir kenarından örnekler alınabilir.

Yeni tesis edilecek meyvecilik arazilerinde ise profil çukuru açmak en sağlıklısıdır. Kepçe yardımı ile profil çukuru açılır ve her derinlik kendi içerisinde değerlendirilecek şekilde çukur içerisine inilerek numune kürek ve mala yardımı ile alınır. Ancak profil açma imkanı yok ise burgu ile 0-30cm, 30-60cm ve 60-90cm derinliklerden numune alınır ve bu numuneler her derinlik kendi içerisinde değerlendirilmek için üç ayrı kovaya konur. Daha  sonra her kova  içerisinden 1,5kg toprak poşete alınıp tarımsal analiz laboratuvarına ulaştırılır.

Sürekli tarım yapılan topraklar zamanla bitkilerin besin maddelerini kullanması nedeniyle bitki besin maddesince fakirleşir. Yeterli ve kaliteli ürün alabilmek için mutlaka toprağın beslenmesi yani gübrelenmesi gerekir. Doğru ve yeterli gübrelemede ancak toprak analiziyle mümkündür. Böylece toprağa verilmesi gereken miktarlar, en uygun gübre çeşidi ve miktarı bulunur. Değişik tarlalara ait topraklar farklı miktarlarda bitki besin maddeleri kapsadığından öncelikle her tarladan ayrı toprak örneği alınmalıdır. Aynı tarla içinde de değişik özellikler gösteren kısımlar bulunabilir. Örneğin aynı tarla toprağının bir kısmı açık renkli diğer bir kısmı koyu olabilir. Bu renk farklılığı organik madde, kireç, demir gibi birçok toprak parametresinin farklı olmasından kaynaklanabilir. Toprak numunesi alınırken renk farklığı, topografik farklılıklar dikkate alınmalıdır. Tarlanın bir kısmı düz bir kısmı eğimli olabilir. Buna bağlı olarak da düz kısımlarda toprak daha derin, eğimli olan yerlerde daha sığdır. Toprağın bir kısmı çorak bir kısmı nispeten daha verimli olabilir. Tarlanın içinde farklı özellikte yerler varsa böyle olanlardan da ayrı toprak örneği alınması daha doğrudur. Toprak örneği alırken tek yıllık veya çok yıllık bitkilerden hangisi ekilecekse ona uygun olan yöntem seçilmelidir. Tek yıllık bitkilerde toprağın 0-30 cm derinliğinden örnek alınır. Çok yıllık bitkilerde ise toprağın 0-30cm,30-60cm ve 60-90 cm derinlilerinden alınır.

NERELERDEN TOPRAK ÖRNEĞİ ALINMAZ

*Tarla sınırına çok yakın alanlardan

*Harman yeri veya daha önce hayvan yatmış yerlerden

* Sap kök veya yabancı otların yığın halinde yakıldığı yerlerden

*Daha önceden hayvan gübresi ve kimyasal gübre depolanmış bölgeden

* Dere, orman, su arkı ve yola yakın arazi kısımlarından

* Tarlanın tümsek veya su birikmesi olan çukur noktalarından

*Binalara yakın alanlarlardan

Toprak örneği alınmamalıdır.

Etiketleme : Torbalanmış olan toprak örneğinin kime ait olduğu, hangi tarladan alındığı, hangi bitki yetiştiriciliği, gübrelerin nasıl uygulanacağını belirlemek için yapılır. Bunun için etiket üzerine kalemle:

  • Arazi sahibinin adını soyadını
  • Toprak örneğinin nereden alındığını (tarlanın adını veya aynı tarladaki değişik yerlerin adını)
  • Hangi bitki dikili olduğu veya ekeceğini
  • Sulama sisteminin yapısı
  • Çok yıllık bitki varsa yaşı
  • Kendin için gerekli başka bir bilgi varsa yazılır.

Bu kağıt torbanın içine konur.

Eğer yapılabilirse aynı kağıttan bir tane de torbanın dışına bağlanır. Daha sonra numune en kısa sürede laboratuvara ulaştırılır. Laboratuvarda ki analiz süreci toprağın durumu, laboratuvar yoğunluğuna bağlı 7-15 gün sürmektedir. Analiz sonucu değerlendirmeye uzmanlar tarafından alınarak üreticiye detaylı bir gübreleme programı verilir. Çiftçi de bu programı uygulayarak yetiştirdiği bitkinin besin maddesi ihtiyaçlarını karşılayarak karlı bir üretim yapar.                   

İlkay DEDELİOĞLU
Toprak Bilimci ve Bitki Besleme Uzmanı
Ziraat Mühendisi